Wat voor soort camera je tegenwoordig ook gebruikt, de kans is zeer groot dat deze gebruik maakt van een SD-geheugenkaart. Veel eenvoudiger dan vroeger, waar verschillende fabrikanten er zo hun eigen standaard erop nahielden. Denk met name aan Sony die jarenlang heeft vastgehouden aan het eigen MemoryStick formaat. Daarnaast bestond nog de xD Picture Card die met name door Fuji gebruikt werd en het inmiddels enkel nog voor high-end spiegelreflexcamera’s gebruikelijke CompactFlash.

Gelukkig hebben we nu Secure Digital, kortweg ook wel beter bekend als SD, die de laatste algemeen geaccepteerd is geworden en zelfs door de meest standvastige camerafabrikanten wordt gebruikt, al dan niet in combinatie met hun eigen standaard. Dit levert natuurlijk grote voordelen op: zo kan je in vrijwel alle gevallen gewoon je oude SD-geheugenkaart blijven gebruiken als je van camera overstapt, waardoor je je geen zorgen hoeft te maken over het aanschaffen van een duur alternatief kaartje, enkel omdat je van Canon naar Sony overstapt.

Helaas houdt de overzichtelijkheid daar op, want wat is nou SDHC? En waarin verschilt dat van SDXC? Waarom zou ik een high-speed geheugenkaart nodig hebben? Wat wordt er met UHS bedoeld? En waarom heeft elke kaartje een andere zogeheten Class? Voor fotografen en hobbyisten is dit wellicht nog te overzien en uit elkaar te houden, maar voor de beginner die net een leuke camera gekocht heeft om mooie plaatjes mee te schieten of iemand die de stap naar een spiegelreflex of soortgelijke camera heeft gemaakt is het vaak erg onoverzichtelijk.

Door de bocht genomen kunnen we zeggen dat alle SD-geheugenkaarten geschikt zijn voor alle moderne camera’s met een SD-geheugenkaartslot. Ongeacht welke Class en of het om een high-speed versie gaat. Grofweg kunnen we echter onderscheid maken tussen drie verschillende types: SD, SDHC en SDXC. In volgorde van oud naar nieuw geeft dit het type aan. Een standaard SD-kaart past in elke camera met SD-kaartslot. SDHC is echter later geïntroduceerd om plaats te kunnen bieden aan geheugenkaarten van 4 tot 32 GB. Vrijwel alle SD-kaarten in deze capaciteiten zijn dan ook SDHC. De camera moet echter wel geschikt zijn voor dit SDHC type, wat in principe voor elke nieuw verkochte camera geldt.

SDXC is weer een nieuwer type en is bedoeld voor capaciteiten vanaf 64 GB. Gezien het feit dat dit een relatief nieuwe technologie is en de geheugenkaarten zelf ook nog behoorlijk aan de prijs zijn (€ 100 is het minimum), wordt dit over het algemeen alleen nog toegepast in de duurdere camera’s, al neemt het gaandeweg steeds meer marktaandeel in.

Daarbij is zowel SDHC als SDXC terugwaards compatibiliteit, wat zoveel wilt zeggen dat als de camera SDXC ondersteunt, deze automatisch ook overweg kan met SDHC en SD. Met ondersteuning voor SDHC kan de camera op zijn beurt ook overweg met SD. Mocht je door alle technische termen nog steeds de weg kwijt zijn, wat te begrijpen is, raadpleeg dan onderstaande afbeelding.

SD compatibiliteit in een overzicht

Als je eenmaal het juiste type te pakken hebt, vormen termen als high-speed, extreme, ultra, class en UHS het volgende struikelblok. Hierbij hangt het niet zozeer af van wat je camera ondersteunt, maar wat voor soort camera je hebt en wat je verwacht van het kaartje. Zonder te vermoeien met het uitleggen van elk van deze termen, zal ik proberen voor de meest voorkomende gebruiksscenario’s een voorbeeld te geven.

Compactcamera
Wanneer je gebruik maakt van een eenvoudige compactcamera en/of het type persoon bent die zoveel mogelijk de automatische stand gebruikt, zou ik me niet druk maken over allerhande extra mogelijkheden van een SD-geheugenkaart. Let voornamelijk op het aantal foto’s dat je kwijt wilt op de geheugenkaart, kijk hoe groot de gemiddelde foto van de camera is en reken zo uit welke capaciteit het beste bij je wensen past.
Mocht je overigens van plan zijn om een zeer grote capaciteit te kopen om gelijk vele duizenden foto’s kwijt te kunnen, houdt dan wel in het achterhoofd dat bij verlies of beschadiging van dit ene kaartje, alle foto’s kwijt zijn. Daarnaast duurt het kopiëren van veel foto’s van een standaard geheugenkaart naar de computer langer dan een high-speed model. Weeg voor jezelf af wat je uit wilt geven aan de hand van het prijsverschil tussen een high-speed en een standaard geheugenkaart. Op de camera zelf zal het niet of nauwelijks een voordeel bieden, maar zoals gezegd gaat het kopiëren naar de computer met een snellere geheugenkaart wel aanzienlijk sneller.

Geavanceerde compactcamera
Als je in het bezit bent van een geavanceerde compactcamera met opties zoals burst (snel achter elkaar veel foto’s schieten), HDR (meerdere foto’s combineren tot één foto met dynamische belichting) en/of veel megapixels bevat, kan het raadzaam zijn om een geheugenkaart te kopen die sneller is dan de standaardversies.
Hierbij is de term high-speed gemeengoed, maar gebruiken fabrikanten steeds vaker marketingtermen als extreme, ultra of ultimate. Dit zou de potentiële koper over moeten halen om specifiek zo’n geheugenkaart te kopen en de rest links te laten liggen. Hoewel de naam vaak van de marketingafdeling afkomstig is, heeft het in de praktijk wel degelijk voordelen, mits je van bovengenoemde opties gebruik maakt. Wanneer je in burst mode foto’s schiet en dat ook nog eens met enige regelmaat doet, kan je geheugenkaart niet snel genoeg zijn. Let hierbij wel op dat de geadverteerde aantal MB/s vaak leessnelheden zijn en niet schrijfsnelheden. Die liggen vaak op de helft of zelfs maar een derde van de leessnelheid. Helaas worden schrijfsnelheden zelden op de verpakking geadverteerd en kan het tussen twee fabrikanten behoorlijk verschillen. Door de bocht genomen zijn de bekende merken Kingston, Sandisk en Dane-Elec gelijkwaardig in dezelfde prijsklasse en koop je aardig wat de prijs aangeeft. Stel dat een standaard geheugenkaart € 15 kost, een high-speed € 25 en nog een andere high-speed € 50, dan mag je er gemakshalve vanuit gaan dat je hieraan ook wel de schrijfsnelheid kan afleiden. Staar je echter niet blind, daar de prijzen niet recht evenredig aan de snelheden lopen.
Voor deze categorie camera’s kan je aannemen dat de goedkopere high-speed geheugenkaarten al dusdanig veel sneller zijn dan de niet-high-speed modellen, dat je hier sowieso geen buil aan valt.

Spiegelreflexcamera of micro-four-thirds systeemcamera
Wanneer je meer dan vakantiekiekjes schiet en er min of meer je hobby van hebt gemaakt, is de kans groot dat je in het bezit bent van een spiegelreflexcamera of een steeds populairder wordende micro-four-thirds camera. Deze camera’s onderscheiden zich buiten de kwaliteit met name door het feit dat ze veel meer megapixels bevatten en de foto’s daardoor meer MB’s in beslag nemen op de geheugenkaart. Hoe meer MB een foto is, hoe langer het duurt om deze op de geheugenkaart weg te schrijven. Daarnaast wordt er vaak gebruik gemaakt van het RAW-formaat, als optie naast het bekende JPG. Vrijwel elke camera in deze klasse biedt het RAW-formaat aan, vaak met de mogelijkheid om foto’s zowel in RAW als JPG tegelijk op te slaan. Feitelijk slaat de camera dan twee foto’s tegelijk op. Het nadeel van een RAW-formaat foto is dat deze erg veel ruimte in beslag neemt, reken minimaal 2x zoveel ruimte als een identieke foto in JPG-formaat. Voordeel is echter dat je achteraf veel meer bewerkingen erop los kan laten zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van de foto, wat dan ook de enige reden is dat RAW zo populair is.
Wat dit voor impact op je geheugenkaart heeft? Als je voor de optie RAW+JPEG kiest, moet de camera in de praktijk net zoveel MB’s wegschrijven als 3 of 4 losse JPG foto’s. Als je één foto per keer maakt en het niet erg vindt om een halve seconde te moeten wachten om de volgende foto te nemen, kan een standaard geheugenkaart zelfs voldoen. Ben je echter van plan om van de burst mode van de camera gebruik te maken, dan is een high-speed geheugenkaart van hoge kwaliteit onontbeerlijk, zeker als je je hobby serieus neemt. Mijn advies luidt in dit geval om niet één maar twee goede high-speed geheugenkaarten te kopen. High-speed om te zorgen dat je ook bij het snel achter elkaar fotograferen door kan blijven fotograferen en twee kaarten zodat je altijd iets achter de hand hebt, mocht de eerste vol zitten of beschadigd raken.
Afhankelijk van hoe serieus je het neemt en hoeveel tijd je wilt steken in het zoeken naar een goede SD-geheugenkaart, kan het raadzaam zijn om tests/reviews op internet op te zoeken waarin verschillende high-speed modellen met elkaar vergeleken worden op basis van werkelijke lees- en schrijfsnelheid en zo de ideale geheugenkaart te vinden.

Wat gebeurt er als ik toch burst mode gebruik met een trage geheugenkaart?
Het ergste wat er gebeurt is dat de geheugenkaart het schrijven niet bij kan houden en daardoor na een paar foto’s de burst al gestopt of tijdelijk gestopt wordt, tot er weer geschreven kan worden.

Zijn er nog andere factoren die de snelheid van het wegschrijven van foto’s beïnvloeden?
Jazeker. De geheugenkaart is een belangrijk onderdeel, maar de camera moet er zelf ook mee overweg kunnen. Vaak geldt hoe geavanceerder de camera, hoe groter de schrijfbuffer en hoe meer foto’s in het tijdelijke geheugen (de buffer) van de camera gehouden kunnen worden. De camera kan dan door blijven schieten tot de buffer vol is en heeft daarna alle tijd om de foto’s van de buffer naar de geheugenkaart te schrijven.
Verwacht dus niet dat je met een compactcamera van € 50 het maximale uit een high-speed geheugenkaart kan halen, maar met een spiegelreflex loop je eerder tegen de limiet van de geheugenkaart aan dan de limiet van de buffer, althans… in de praktijk.

Hoe zit het eigenlijk met Class 2, Class 4 en dergelijke?
Dit is een standaard die in het leven is geroepen door de Secure Digital Association en geeft de minimum schrijfsnelheid van de geheugenkaart aan. Een Class 2 kaart kan dus gegarandeerd met minimaal 2 MB/s schrijven en een Class 10 met minimaal 10 MB/s. Ook hier geldt dat zeker niet alle compactcamera’s snel genoeg functioneren om met 10 MB/s een foto weg te schrijven, dus zal je hierbij niet het maximale eruit halen. Hieronder een overzicht met diverse klassen en snelheden.

Diverse types en snelheden in een overzicht